W Sprawiedliwym Handlu istnieje wiele systemów certyfikujących, które dla klienta detalicznego oznaczają najczęściej znaczek na produkcie. Wśród nich najważniejsze to:

Fairtrade International (FLO) jest właścicielem najbardziej znanego i najczęściej używanego na świecie znaku certyfikacji Fair Trade. Dotyczy on wielu produktów spożywczych, w tym kawy, herbaty, kakao (i jego wyrobów, głównie czekolad), cukru trzcinowego (i jego wyrobów), bananów, suszonych owoców, orzechów itp., a także bawełny. Znak certyfikacyjny jest przyznawany produktom, jeśli spełnią one kryteria związane z zapewnieniem ceny minimalnej, premii Fairtrade, wdrożeniem zasad Fair Trade, związanych z poszanowaniem praw pracowniczych, praw dzieci i innych, zawieraniem kontraktów na preferencyjnych dla producentów zasadach. 

Fairtrade International określił dość precyzyjne standardy produkcji, jakie obowiązują organizacje zrzeszające małych wytwórców, firmy i plantacje produkcyjne, a także standardy w handlu wytworzonymi produktami. Mają one na celu:

• zapewnienie producentom wynagrodzenia pozwalającego co najmniej na pokrycie średnich kosztów produkcji,

• zapewnienie premii, przeznaczanej na cele społeczne,

• umożliwienie prefinansowania dla producentów, którzy tego wymagają,

• zapewnienie kontraktów długoterminowych i kontroli handlu w celu przestrzegania zasad Fair Trade ,

Organizacja, w celu sprawdzenia zachowania zasad i standardów Fair Trade, przeprowadza szczegółowe audyty producentów i użytkowaników znaku. Nie są one przeprowadzane w regularnych odstępach czasu, lecz zazwyczaj nie rzadziej niż co dwa lata. Wyrywkowo przeprowadzane są również audyty niezapowiedziane.

World Fair Trade Organization (WFTO) jest zrzeszeniem organizacji Sprawiedliwego Handlu, reprezentujących zarówno producentów z krajów globalnego Południa, jak i dystrybutorów, organizacji promocyjnych i producentów gotowych produktów z krajów wysokorozwiniętych, które są w 100% poświęcone idei Fair Trade i przyjęły 10 zasad Sprawiedliwego Handlu . Organizacja jest podzielona na 5 regionalnych oddziałów: Afrykę, Azję, Europę, Amerykę Łacińską i rejon Pacyfiku.

Organizacja skupia głównie producentów wyrobów rękodzielniczych, gdyż producenci wyrobów spożywczych są skutecznie reprezentowani przez Fairtrade International. Choć produktów wytwarzanych przez tę organizacje nie poddaje się certyfikacji w tradycyjnym rozumieniu tego pojęcia, to ich wytwórcy posługują się mianem członka WFTO. Sprawia to, że produkty te są uznawane za wytworzone z poszanowaniem zasad Fair Trade.

Fair for life : certyfikat dotyczy głównie produktów nie objętych certyfikacją FLO. Jego głównymi cechami są:

• certyfikacja i kontrola wszystkich podmiotów będących pośrednikami w produkcji i handlu produktami uzyskującymi znaczek certyfikatu (ważne szczególnie w produkcji tekstyliów),

• dopuszczenie maksymalnie 5% zawartości produktów nie pochodzących ze Sprawiedliwego Handlu, o ile proces technologiczny produkcji nie pozwala na produkcję produktów pochodzących w 100% z Fair Trade,

• gwarancja ceny minimalnej i premii (zazwyczaj ok. 10% ceny zakupu produktu) ustalanej w wyniku transparentnych negocjacji z producentem.

• poszanowanie zasad Fair Trade (poszanowanie lokalnych i międzynarodowych praw, szczególnie w odniesieniu do pracy dzieci)

Właściciel certyfikatu certyfikuje dwie kategorie produktów: wyprodukowanych całkowicie z produktów Fair Trade oraz takich, które zawierają produkty Fair Trade. Uczestnicy cyklu produkcyjnego są poddawani audytowi raz na rok. System cechuje się indywidualnym podejściem we wprowadzanym modelu do lokalnej charakterystycki produkcji, pełnej przejrzystoci i informacji o poszczególnych producentach. 

Naturland to certyfikat żywności organicznej, który w swej odsłonie "Naturland Fair" obejmuje wytyczne Sprawiedliwego Handlu. Dotyczy on produktów objętych certyfikacją Naturland, które w co najmniej 50% składają się z produktów Fair Trade i nie składają się z produktów, które mogą być zastąpione pochodzącymi ze Sprawiedliwego Handlu.

Producenci produktów "Naturland Fair" otrzymują gwarancję prefinansowania do 60% wartości zamówienia, ceny minimalne są negocjowane i nie są niższe niż ustalane przez FLO, społeczności producenckie otrzymują premię Fair Trade, najczęściej wg stawek FLO, a jeśli te nie są ustalone, co najmniej 10% wysokości wartości zamówienia. Twórcy certyfikatu zwracają również uwagę na pozysykiwanie środków produkcji na lokalnym rynku, współpracę lokalnych społeczności produkcyjnych, działalność pro-społeczną, priorytetowe traktowanie drobnych wytwórców, wzmacnianie organizacji producenckich i przejrzystość.

Rainforest Aliance jest organizacją przyznającą certyfikat produkcji z poszanowaniem zasad zrównoważonego rozwoju oraz Kodem Dobrych Praktyk, zaproponowanym przez International Social and Enviromental Accreditation and Labeling (ISEAL). Dla ciała przyznającego certyfikat ważniejsze wydaje się być wprowadzanie upraw w poszanowaniu zasad zróżnoważonego rozwoju aniżeli zasad Fair Trade, dlatego też wielu z beneficjentów certyfikatu należy do wielkich koncernów sporzywczych, często posądzanych o kupowanie produktów od producetnów posądzanych o łamanie praw pracowniczych i innych (np. Chiquita: 100% produkcji bananów, Tchibo, Lipton).

Programy Rainforest Aliance w kwestiach społecznych przykładają dużą wagę do zapewniania alternatywnych źródeł dochodu (głównie turystyka) oraz pomoc dzieciom w dostępie do szkół podstawowych. Audyty przeprowadzane są pod kątem zrównoważonego rozwoju przez Sustainable Farm Certyfication Int.

Wszystkie, poza Rainforest Alliance, wymienione wyżej systemy certyfikujące wzajemnie się uzupełniają. Dla produktów, gdzie FLO nie opracował standardów, certyfikaty wprowadza Fair for life, a swoistą certyfikację dla produktów rękodzielniczych, które z założenia nie mogą być certyfikowane przez FLO zapewnia WFTO. Naturland and fair jest wyrazem dążenia do unifikacji pod jednym znakiem produktów Fair Trade i organicznych, gdyż produkty Fair Trade są w dużej mierze jednocześnie takie i takie. Pod względem kontroli audytorskiej i klarownych standardów produkcji najbardziej wiarygodny wydaje się być certyfikat Fairtrade International, najmniej zaś Rainforest Alliance. Certyfikat Rainforest Alliance, choć nakłada na producentów część spośród zasad Sprawiedliwego Handlu, nie może być uważany za jeden z certyfikatów Fair Trade, pomimo, że mieści się w szerokiej definicji ruchu.

Porównanie poszczególnych systemów certyfikujących

Autor: Borys Bińkowski

Źródła:

10 Principles of Fair Trade, World Fair Trade Organization, http://www.wfto.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=14 [02.2012.]

Fair for life social and fairtrade certification programme, 2011, fairforlife.net [02.2012.], http://www.fairforlife.net/logicio/client/fairforlife/file/FFL_2011__1_Labelling_and_Control.pdf

Fair for life: charakteristics, http://www.fairforlife.net/logicio/pmws/indexDOM.php?client_id=fairforlife&page_id=about_2&lang_iso639=en [02.2012.]

Fair for life: strona główna http://www.fairforlife.net [02.2012.]

Fairtrade International, fairtrade.net [02.2012.]

Fairtrade International: Aims of Fairtrade Standards, http://www.fairtrade.net/aims_of_fairtrade_standards.html, [02.2012.]

http://www.european-fair-trade-association.org/observatory/index.php/fairtrade

http://www.naturland.de/home0.html

ISEAL Code of Good Practice, http://www.isealalliance.org/code [02.2012.]

Naturland Fair Trade Standards, 2011 http://www.naturland.de/fileadmin/MDB/documents/Richtlinien_englisch/Naturland-Standards_Fair-Trade-Standards.pdf, [02.2012.]

Naturland: strona główna, http://www.naturland.de, [02.2012.]

Rainforest Aliance: business practices, http://www.rainforest-alliance.org/about/business-practices [02.2012]

Rainforest Aliance: poverty, http://www.rainforest-alliance.org/about/poverty [02.2012]

Rainforest Aliance: strona główna, http://www.rainforest-alliance.org/about [02.2012]

Sustainable Farm Certyfication, http://www.sustainablefarmcert.com/, [20.2012.]

WFTO: strona główna, http://www.wfto.com, [02.2012.]